Genre

Η παραδοσιακή μουσική της Κρήτης άλλοτε περιλαμβάνει χορευτικούς σκοπούς και άλλοτε συνοδεύει απλά το τραγούδι. Οι μαντινάδες αποτελούν την πιο γνωστή μορφή τραγουδιού. Πρόκειται για δίστιχα δεκαπεντασύλλαβα και ομοιοκατάληκτα ποιήματα, με κύριο θέμα τον έρωτα. Είναι ο πιο συνηθισμένος τρόπος έκφρασης για συναισθήματα και καταστάσεις όπως η αγάπη, ο χωρισμός, ο πόνος, ο έρωτας κτλ. Συχνά οι μαντινάδες είναι αποτέλεσμα αυτοσχεδιασμού, από μαντιναδολόγους με ξεχωριστή δεξιοτεχνία.

Τα «ριζίτικα» τραγουδιούνται κυρίως στα χωριά της ρίζας (πρόποδες) των Λευκών Ορέων στα Χανιά. Ανάλογα με το θέμα των στίχων τους διακρίνονται σε ακριτικά, ηρωικά, ιστορικά, επαναστατικά, αλληγορικά, της ξενιτιάς και του έρωτα. Αν και προέρχονται κυρίως από τη Δυτική Κρήτη είναι αρκετά δημοφιλή και στην κεντρική Κρήτη. Τα ριζίτικα είναι συνήθως γραμμένα σε δεκαπεντασύλλαβο αλλά δεν έχουν απαραίτητα ομοιοκαταληξία. Δεν χορεύονται και συνήθως τραγουδιούνται είτε από μία ομάδα είτε από ένα άτομο που λέει ένα ημιστίχιο το οποίο επαναλαμβάνει η χορωδία.

Σημαντικό κομμάτι της αστικής κρητικής μουσικής είναι τα λεγόμενα «ταμπαχανιώτικα» τραγούδια ή μανέδες. Τα ταμπαχανιώτικα γνώρισαν την άνθιση τους κυρίως στον 19ο και 20ο αιώνα, στις αστικές περιοχές της δυτικής Κρήτης. Είναι ουσιαστικά ένα πάντρεμα κρητικής αστικής μουσικής με μουσικές και ήχους της Μικράς Ασίας, ένα είδος κρητικού ρεμπέτικου, και δεν είναι χορευτικά τραγούδια. Πήραν το όνομα τους από τους ταμπαχανέδες, δηλαδή τα βυρσοδεψεία. Σημαντικότερος εκπρόσωπος τους ήταν ο Στέλιος Φουσταλιέρης, δεξιοτέχνης του μπουλγαρί.

Τα κρητικά μοιρολόγια αξίζουν να αναφερθούν σαν μια ξεχωριστή κατηγορία κρητικού τραγουδιού. Μιλούν για τον θάνατο και την απώλεια, και άλλοτε απευθύνονται στον εκλιπόντα, άλλοτε στον ίδιο τον Χάρο. Οι ρίζες τους βρίσκονται στο πολύ μακρινό παρελθόν, ίσως ακόμη και στα ομηρικά χρόνια. Υπάρχουν τα κοινά μοιρολόγια αλλά και τα αυθόρμητα μοιρολόγια που αυτοσχεδιάζονται εκείνη τη στιγμή από τον συγγενή που θρηνεί. Συνήθως είναι δεκαπεντασύλλαβα, ομοιοκατάληκτα ή μη αλλά υπάρχουν και μοιρολόγια εντεκασύλλαβα ή και δωδεκασύλλαβα.

< BACK